Jan Kapistran Bieliński (1834-1919)
lekarz medycyny, specjalista w zakresie hydroterapii
[źródło: okolica.wgr.pl]

   Urodzony 23 października 1834 r. w Biłgoraju. Był synem rejenta powiatu tarnogrodzkiego Antoniego Bielińskiego i Franciszki ze Szczorskich.

   Szkołę elementarną ukończył w Biłgoraju, gimnazjum w Lublinie. Uczył się w szkole w Szczebrzeszynie do 1848 r. Gimnazjum ukończył w Lublinie w 1852 r.

   Studia lekarskie odbył i dyplom lekarski otrzymał na Uniwersytecie Moskiewskim w 1859 r. Studia medyczne odbył na Uniwersytecie Moskiewskim, dyplom uzyskał w 1859 r.

   W tym też czasie rozpoczął pracę zawodową jako lekarz wolno-praktykujący w Nowym Mieście nad Pilicą. W czasie Powstania Styczniowego udzielał pomocy lekarskiej powstańcom w Nowym Mieście i okolicznych miejscowościach jak: Rzeczyca, Potworów, Ossa, Studzianna, Moszki.

   Po upadku powstania wyjechał do Paryża gdzie praktykował w klinice neurologicznej, chirurgicznej i dziecięcej. W drodze powrotnej do kraju odwiedził Grafenberg na Śląsku, aby zapoznać się z hydroterapią.

   W Warszawie pracował jako lekarz wojskowy. Do 1865 r. przebywał za granicą, w Belgii, Francji i w Niemczech. W Bawarii praktykował pod kierunkiem doktora Sebastiana Kneippa.

   W 1868 r. powrócił do Nowego Miasta nad Pilicą, gdzie rok później urządził zakład hydroterapeutyczny na małą skalę. Kolejna podróż w 1872 r. do uzdrowisk czeskich, szwajcarskich i francuskich, zaowocowała otwarciem w dwa lata później nowoczesnego Zakładu Przyrodoleczniczego w Nowym Mieście Nad Pilicą.

   Po powrocie do Polski zamieszkał w Nowym Mieście nad Pilicą. Dogodne położenie na wysokim brzegu rzeki, dobre nasłonecznienie, bliskość Puszczy Nadpilickiej okazały się doskonałym atutem dla budowy zakładu wodoleczniczego. Za wzór posłużył zakład hydropatyczny doktora Kneippa w Wörishofen. Przedsięwzięcie zrealizowano z pożyczek kupców i ziemian, na terenach ofiarowanych przez kilku właścicieli. Powstał kurort o szerokim zakresie leczenia różnych schorzeń.

   Uroczyste otwarcie Zakładu Przyrodoleczniczego w Nowym Mieście nad Pilicą nastąpiło 31 maja 1874r.


Nowe Miasto nad Pilicą - Zakład przyrodoleczniczy "Marylin"
dr Jana Bielińskiego
. [1910 r.], [źródło: internet]

   W ponad stu pokojach zamieszkiwali kuracjusze cierpiący na nerwicę, choroby kobiece, płuc, ischiasu, narządów trawienia, laryngologiczne, które leczono stosując hydroterapię i przyrodolecznictwo. Kąpiele borowinowe, mineralne, balsamiczne oraz elektroterapia należały do częstych zabiegów. Duże zaplecze, w tym łaźnie (3 wewnętrzne, 1 rzeczna), apteka, kręgielnia, skład wód mineralnych, park spacerowy obsługiwał personel pomocniczy. Opiekę medyczną sprawowało oprócz dra Bielińskiego pięciu lekarzy, dwóch felczerów i dziesięć pielęgniarek.

   Zakład dysponował w tym czasie 100 pokojami jedno i wielomiejscowymi z ciepłą i zimną wodą. W budynkach mieściły się łazienki, galeria z wodami mineralnymi, kryta galeria dla spacerów, jadalnia, sala teatralna, czytelna, pomieszczenia dla poczty, mleczarnia i inne pomieszczenia gospodarcze. Do dyspozycji kuracjuszy było w sezonie trzech lekarzy. Bieliński traktował hydroterapię jako jedną z metod leczenia, której skuteczność zależy od stosowania innych metod leczenia. Z reguły zalecał pracę fizyczną jako samoistną metodę leczenia. Jak sam pisał ... "Zajęcia fizyczne w Zakładzie Nowomiejskim są traktowane na większą skalę i w najróżniejszych formach, mianowicie kopanie, taczkowanie, rabanie, heblowanie ( stolarstwo i tokarstwo) grabienie, koszenie, oranie (w ogóle zajęcia ogrodnicze i rolnicze) polowanie, rybołówstwo, wiosłowanie, jazda konna, na rowerze, a w zimie na łyżwach. Z innych zajęć : fotografowanie, wyrabianie kwiatów, introligatorstwo itp"...

   Jan Bieliński stworzył pierwszy w Polsce zakład przyrodoleczniczy prowadzony na zasadach naukowych. Rodzaj kuracji w tym kąpieli, zabiegów, wyżywienia, pracy, określał lekarz i nie wolno ich było zmienić pod rygorem wydalenia z Zakładu.


Nowe Miasto nad Pilicą - Widok na "Zakład przyrodoleczniczy
dr Jana Bielińskiego"
. [źródło: nowemiasto.pl]

   W krótkim czasie Nowomiejski Zakład Przyrodoleczniczy był w trójce najsławniejszych w Europie. Uzdrowisko odwiedzane było przez sławne postacie świata kultury, sztuki i nauki. Gościli tu Michał Andriolli, Józef Chełmoński, Tytus Chałubiński, Eliza Orzeszkowa, Ignacy Paderewski, Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Maria Rodziewiczówna, Narcyza Żmichowska. Atrakcją były imprezy kulturalne, koncerty z udziałem orkiestr Namysłowskiego, włoskiej Cianniego i wojskowych, wystawiano spektakle znanych trup teatralnych. W Kowalówce i Górze Dębowej odbywały się zabawy rekreacyjne kuracjuszy na leśnej polanie, położonej nad Pilicą.

   Dr Bieliński był typem menadżera-społecznika. W chwili budowy Zakładu istniała możliwość zakupu pałacu w Nowym Mieście, ale razem z częścią folwarczną ponad 1000ha. Takiego dużego kapitału zgromadzić się mu nie udało. Z własnych funduszy, pożyczek teścia (ziemianina Sokolnickiego z Domaniewic koło Nowego Miasta) i pożyczek bankowych zbudował Zakład słynny i modny w całym kraju. Bywali tu ludzie z kręgu burżuazji i ziemiaństwa, artyści, pisarze, (Paderewski, Orzeszkowa i inni), ale również ludzie ubodzy. Już w roku 1877 leczono w Nowym Mieście 421 pacjentów. To dla ich wygody w sezonie (3 maja do 27 października) codziennie z Warszawy z Hotelu Europejskiego wyruszała specjalna kareta do Nowomiejskiego Zakładu. Później zorganizowano również dojazd od kolei ze Skierniewic i Opoczna. To dla nich codziennie grała orkiestra, organizowano przedstawienia odczyty i wycieczki.


Nowe Miasto nad Pilicą - Rycina przedstawiająca "Zakład lecznicy doktora Bielińskiego w Nowém mieście".
[1972 r.], [źródło: sklep.antykwariat.biz/obj/pl//1060]

   Po zawarciu związku małżeńskiego z Wandą Sokolnicką, Bieliński znacznie rozbudował kurort. Wsparcie finansowe teścia, właściciela majątku Domaniewice pozwoliło uruchomić nowoczesny oddział leczniczy "Marylin". Szanując odrębność religijną części pacjentów powstał osobny internat wraz z restauracją. Zakład powiększył się o dwa folwarki; Przytułek i Sacinek, odkupione od Narcyzy Żmichowskiej. Tym sposobem kurort posiadał własne zaplecze żywnościowe (drób, nabiał, mięso, warzywa i owoce). Zaprzęgi konne ze stajni i powozowni w Przytułku wykorzystywano dla dowozu kuracjuszy ze stacji kolejowych.

   Zakład przetrwał do wybuchu I wojny światowej. Jesienią 1914 Nowe Miasto zostało wielokrotnie ostrzelane przez artylerię niemiecką. W wyniku pożaru część budynków Zakładu zostało spalonych. W 1915r. wojska niemieckie zarekwirowały pozostałe po Zakładzie budynki. Po wojnie wiekowy Bieliński nie zdołał odbudować Zakładu.

   Doktor Bieliński ze względu na zaawansowany wiek i rodzinną tragedię (śmierć córki i syna) nie był w stanie zapobiec zadłużeniu kurortu. Działał nieprzerwanie do I wojny światowej. Ciężki ostrzał niemiecki zniszczył miasto i kurort. Doktor Bieliński przeniósł się do Warszawy.

   Zmarł w 1919 roku. Trumnę sprowadzono do Nowego Miasta i pochowano na miejscowym cmentarzu.


Nowe Miasto nad Pilicą - Zakład przyrodolecznicy dr Jana Bielińskiego. [1990 r.], [źródło: nowemiasto.pl]

   Staraniem miedzy innymi Stanisława Tkacza miejscowego nauczyciela i społecznika na 560 lecie powstania Nowego Miasta na grobie postawiono skromny obelisk. Ulica przebiegająca obok Zakładu nazywa się teraz Bielińskiego, a na ocalałym budynku głównym znajduje się tablica poświęcona założycielowi Zakładu Przyrodoleczniczego. Na wschód od mostu na Pilicy jest miejsce zwane przez miejscowych "alejami", pozostałość miejsc spacerowych kuracjuszy.

   Skarbnicą wiedzy o Nowym Mieście i Zakładzie jest wydany w 1878r. "Przewodnik Zakładu Przyrodoleczniczego w NOWEM MIEŚCIE (nad Pilicą)". To tam można przeczytać, że w Zakładzie leczono między innym; choroby nerwowe, choroby organów moczowo płciowych, choroby organów trawienia i oddychania, choroby organów krążenia krwi, skóry, osłabienia i niemoce przychodzących do zdrowia po ciężkich chorobach i ogólne leczenie higieniczne. Jest to wspaniale opracowany poradnik dla kuracjuszy, który dziś mógłby służyć tak pacjentom jak i zarządzającym sanatoriami.

   W Muzeum Regionalnym w Nowym Mieście znajduje się dział poświęcony Zakładowi i jego założycielowi. Szczególnie ciekawe są grafiki obrazujące Zakład z przełomu XIX i XX w.

   Kto chciałby dowiedzieć się więcej o Zakładzie i jego założycielu powinien odwiedzić Nowomiejskie Muzeum Regionalne. (Czynne we wtorki i czwartki w godz. 11 - 14 tel. (0.. 48) 67 41 340 czyny w godz. otwarcia. Dla wycieczek istnieje możliwość ustalenia innego terminu z kustoszem muzeum panem Jerzym Poradą)


[żródła:]
www.okolica.wgr.pl
www.genealogiapolska.pl
www.grojec.pl


CUDOWNE SKUTKI Zimnowodnéj kuracyi w Nowém Mieście nad Pilicą.
[1877 r.], [źródło: sklep.antykwariat.biz/obj/pl//1061]


CUDOWNE SKUTKI Zimnowodnéj kuracyi w Nowém Mieście nad Pilicą.
[1877 r.], [źródło: sklep.antykwariat.biz/obj/pl//1061/1135]



Autor strony ¦ romano ¤ ¤ ¤ Data założenia ¦ 25.11.2003
www.nowemiastonadpilica.republika.pl